Smile
Terug naar hoofdmenu
Terug naar het overzicht

Hoe je met complimenten blijven gedrag kan veranderen in je organisatie

Hoe leer je een parkiet nieuw gedrag aan?

Je hebt een parkiet in huis, in een kooitje. De parkiet is een beetje suf, sloom, beweegt nauwelijks en als je niet zijn kleine borstkas op en neer zag bewegen zou je denken dat hij overleden was. Zonde dat zo’n mooi en leuk beestje zo stil en depressief in zijn kooi zit. Wat kun je nu gaan doen om hem weer te laten bewegen?

Stel deze vraag aan een groep mensen en je krijgt diverse antwoorden:

Het valt op dat dit allemaal acties zijn om een bepaalde reactie uit te lokken:dat noemen we antecedenten , die voorafgaan aan gedrag. Tegenover antecedenten heb je consequenties, die volgen op gedrag. In het dagelijks leven en ook in ons werk besteden we 80% van onze tijd aan antecedenten om bepaald gewenst gedrag uit te lokken. Slechts 20% besteden we aan consequenties, die we inzetten als het gewenste gedrag vertoond wordt.

Echter, wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat antecedenten maar 20% effect hebben, terwijl consequenties 80% effectief zijn. Dat is waarom het gros van de verandertrajecten die organisaties in gang zetten al bij voorbaat gedoemd zijn te falen.

Stimuleer gedrag met beloningen

Wil je effectief gedrag veranderen, dan doe je er goed aan om te focussen op consequenties. Er zijn twee vormen van consequenties:

Ook hiervoor geldt: we besteden 80% van onze tijd en middelen aan het ontmoedigen van gedrag, terwijl dat maar voor 20% effectief is. Van de consequenties die gedrag stimuleren is belonen effectiever dan dwingen.

Dwingen moet je niet per se letterlijk nemen – je leidinggevende staat niet met een mes op je keel om jou zo te dwingen het gewenste gedrag te vertonen. Het gaat er vooral om dat tijdens het gewenste gedrag een onwenselijke factor verdwijnt. Je wordt door externe factoren als het ware ‘gedwongen’ het gewenste gedrag te vertonen omdat er anders iets gebeurt wat je als negatief ervaart, of om iets wat op dat moment negatief is te laten verdwijnen. Zoals naar vergaderingen gaan om gezeur van een collega te voorkomen, of beleefd knikken en doen alsof je luistert om van  een irritante verkoper af te komen. Dwingen is minder effectief dan belonen omdat de intentie waarmee je het gewenste gedrag vertoont niet de juiste is. Je doet het niet omdat je het wil doen, maar omdat het nodig is om iets te vermijden of een ander doel te bereiken.

Er zijn twee soorten beloningen, materiële beloningen en sociale beloningen. Bij materiële beloningen kun je denken aan een financiële bonus of een cadeau. Sociale beloningen zijn bijvoorbeeld complimenten van je baas, een schouderklopje, een oprecht bedankje voor je harde werk. Welke van de twee is effectiever denk je? De 13e maand salaris als je je sales target voor dit jaar hebt gehaald, of een oprecht compliment van je leidinggevende dat je dit jaar zo goed gepresteerd hebt en dat hij/zij trots op je is. Waarschijnlijk denk je aan de financiële beloning. Echter blijkt ook hier uit wetenschappelijk onderzoek dat de sociale beloning veel meer effect heeft, ondanks de ogenschijnlijk kleine moeite die het de gever kost.

Waarom heeft dit zo’n groot effect?

Je werknemers voelen zich gezien, gewaardeerd, erkend. Ook al denk je dat het je nauwelijks iets doet, toch komt er bij ieder complimentje een vleugje endorfine vrij wat zorgt voor een geluksgevoel in de hersenen. Als je mensen aandacht of complimenten geeft wanneer zij iets beter presteren dan normaal stimuleer je het geluksgevoel en daarmee het goede gedrag.

Belangrijk is wel dat van te voren duidelijk is voor iedereen welk gedrag je van ze wenst. In organisaties met een angst- of strafcultuur is vaak wel duidelijk welk gedrag ongewenst is, maar blijft het vaag wat dan precies wél het gewenste gedrag is.

Zodra iemand iets beter presteert dan normaal of al een eerste stap richting het gewenste gedrag zet, kun je die belonen. Mensen die hetzelfde presteren zoals altijd, of ongewenst gedrag vertonen, negeer je zoveel mogelijk.

Beloon het gewenste gedrag, negeer het ongewenste gedrag

Wist je dat Smile de kracht van consequenties op verschillende plekken heeft toegepast in haar oplossingen? Je krijgt bijvoorbeeld een compliment van Alfred na bepaalde handelingen in ons platform. Positive reinforcement noemen we dat.

De kracht van consequenties inzetten voor privacy awareness

Nu je de theorie van de kracht van consequenties weet, gaan we kijken hoe je dat in de praktijk kan toepassen. Het is een hulpmiddel om (blijvend) gedragsverandering te realiseren in organisaties.

Een goede case waarop je dit kan toepassen is de AVG en het bewustzijn van medewerkers rondom die wet en bijbehorende maatregelen. Waarom is dit een goede manier om privacy awareness in de organisatie te verhogen?

1. Je benadert de AVG en privacy awareness op een positieve manier

In de periode voorafgaand aan de AVG voerden stress en angst veelal de boventoon – de datum van 25 mei hing als een dreigende onweerswolk boven ons hoofd. Iedereen werd overladen met e-mail van organisaties die weer om toestemming vroegen om hun nieuwsbrieven naar je te sturen en het cookiebeleid op menig website werd aangepast. Men had het daarnaast vooral over de torenhoge boetes die de AP zou kunnen opleggen als je niet compliant bent. Zoals we eerder in deze blog hebben gelezen, is angst een slechte motivator.

Het is beter om privacy awareness op een positieve manier aan te pakken, uitgaande van de kracht van consequenties. Je hebt dan wel een duidelijk beeld nodig van het gedrag dat je wenst van je medewerkers als het gaat om privacy en informatiebeveiliging. Want pas als zij volgens het gewenste gedrag gaan handelen, worden zij beloond met bijvoorbeeld een complimentje. Anders niet. Als je het beleid en de maatregelen goed hebt uitgewerkt, moet dit geen probleem zijn.

Ook benader je de wetgeving veel positiever – een complimentje bij goed gedrag werkt motiverender dan een tik op de vingers als je (per ongeluk) iets verkeerds doet. Je eigen houding is anders, positief, en daarmee ook wat je op anderen uitstraalt.

2. Hogere betrokkenheid bij privacybeleid in je organisatie

Als je medewerkers en collega’s consequent beloont bij goed gedrag zorgt dat voor een hogere betrokkenheid ten aanzien van privacy en informatiebeveiliging in je organisatie. Je beloont namelijk iedereen die het goed doet en betrekt op die manier iedereen bij het naleven van het privacybeleid en de AVG. Omdat medewerkers op hun beurt weten dat zij ook een complimentje of andere beloning krijgen als ze het goed doen, doen ze beter hun best. Op deze wijze stimuleer je medewerkers bijna vanzelf om kleine stappen in de juiste richting te zetten.

Sommige organisaties wijzen ‘privacy champions’ aan of benoemen een ‘privacy medewerker van de maand’. Dit lijkt een goede aanpak, maar het tegendeel is waar. Juist omdat alleen deze koplopers en kampioenen beloond worden, suggereert het impliciet dat alle andere medewerkers verliezers zijn en slecht of niet goed genoeg hebben gepresteerd. Door te focussen op het goede gedrag en daarin iedere medewerker die goed handelt te belonen, houd je alle medewerkers gemotiveerd en betrokken. Je maakt de AVG en privacy iets waar iedereen medeverantwoordelijk voor is, niet enkel de privacy champions.

3. Duurzaam langetermijneffect

Om weer even terug te komen op het laten bewegen en vliegen van de parkiet: antecedenten zijn vaak gericht op gedrag op korte termijn. Van een prik met een stokje vliegt de parkiet even weg, en gaat daarna weer rustig zitten waar hij zat. Hij is niet gemotiveerd om te blijven bewegen. Door het vlieggedrag te stimuleren met beloningen (bijvoorbeeld in de vorm van eten) na het gewenste gedrag, op het moment dat de parkiet een beetje beweegt, gaat de parkiet uit zichzelf verder bewegen. Hij ontdekt namelijk dat hij zodra hij beweegt, beloont wordt. Daar wil hij meer van, de snoeper. Ook al verminder je het aantal beloningen en duurt het langer voor de parkiet een beloning krijgt, hij blijft vrolijk rondfladderen zolang hij af en toe wordt beloond. Dat blijft hij vandaag doen, en morgen, en overmorgen, enzovoorts. Uit zichzelf.

Positieve consequenties, beloningen en complimenten hebben dus een significant effect op de lange termijn. Dat is belangrijk, want als je bezig bent met privacy awareness en AVG-compliancy, is dat ook niet in één maand geregeld. Het is een commitment op lange termijn, waar je continu mee bezig bent en regelmatig aan moet werken. Korte termijn stimuli zijn dan niet effectief genoeg. Het inzetten van de kracht van consequenties is een duurzame manier om privacy awareness op de werkvloer te verhogen.